Rahim ağzı (Serviks) Kanseri

RAHİM AĞZI (SERVİKS) NERESİDİR?

Rahim ağzı (serviks) rahimi vajinaya bağlayan rahimin alt-boyun bölgesidir.

RAHİM AĞZI KANSERİ NE SIKLIKLA GÖRÜLÜR?

Rahim ağzı kanseri  kadınlarda tüm dünyada meme akciğer ve kolondan sonra en sık görülen 4. Kanser türüdür. Jinekolojik kanserler arasında ise en sık görülen kanserdir. 2020 yılında tüm dünyada 604127 kadında rahim ağzı kanseri teşhisi konulmuş ve 341831 kadın rahim ağzı kanserinden dolayı hayatını kaybetmiştir. Dünyada Her 2 dakikada 1 kadının ölümüne sebep olması önemini ortaya koymaktadır.  Türkiye’de ise aynı yıl 2532 kadına rahim ağzı kanseri teşhisi konmuş ve 1245 kadın bu hastalıktan dolayı hayatını kaybetmiştir. 30 yaşından sonra görülme sıklığı artar ve görülme sıklığı 30-50 yaş arasında pik yapar.

Ancak Rahim ağzı kanseri, erken teşhis edilip etkin bir şekilde yönetildiği sürece önlenebilir ve tedavi edilebilir bir kanserdir. 

RAHİM AĞZI KANSERİ NEDENLERİ NELERDİR?

Rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %98 inden HPV (Human papilloma virüs) sorumludur. HPV sıklıkla cinsel yolla bulaşır, yetişkinlerde görülme oranı %50 nin üzerindedir. Vücut HPV ile karşılaştığında genellikle vücudun savunma mekanizması virüsü alt eder ve böylece HPV enfeksiyonu geçirildiği anlaşılmayabilir. Bazı HPV virüsleri ise bu savunma sisteminden güçlü çıkar ve rahim ağzı kanserine neden olabilir. HPV; bazı türleri fark edilir belirtiler vermeyen, bazı türleri genital siğillere neden olan ve bazıları tedavi edilmediğinde kansere neden olan 150’den fazla türü olan bir virüstür. Hastalığa neden olan HPV virüsünden korunmak için önlemler almak ve düzenli sağlık kontrolleri ve taramaları yaptırmak, hastalık oluşmadan veya hastalığın erken döneminde saptanmasına ve tedavide başarıya yardımcı olmaktadır. 

Rahim ağzı kanserinin diğer risk faktörleri ise;

• Çok eşli olmak
• Cinsel ilişkiye 20 yaşından önce başlamak
• Sigara içmek
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Klamidya enfeksiyonu
• Çok sayıda doğum yapmak
• Sosyoekonomik düzeyin düşük olması
• A ve C vitamini eksikliği

RAHİM AĞZI KANSERİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Erken dönemde belirti vermeyebilen bir kanser türü olan rahim ağzı kanserinin semptomları, bazı farklı hastalıkların belirtileriyle de karıştırılabilir. Bu durum hastalığın erken teşhisini güçleştiren etkenler arasındadır. Belirtiler ortaya çıkmaya başladığında ise çoğunlukla regl sancıları ya da idrar yolu enfeksiyonları ile karıştırılmaktadır. Geç dönemde ortaya çıkan belirtiler ise şu şekilde sıralanabilir:

• Cinsel ilişki sırasında ya da hemen sonrasında ortaya çıkan kanamalar
• Kokulu ya da kokusuz akıntılar
• Pelvis bölgesinde ağrılar
• Eskisine oranla daha sık idrara çıkma ve idrarı tutamama
• İdrar yaparken ortaya çıkan yanmalar ve ağrılar
• Şiddetli ve yoğun kanamalar
• Regl dönemi dışında ve hatta menopozdöneminde olunmasına rağmen ortaya çıkan kanamalar
• Duş, cinsel ilişki ya da pelvik muayene sırasında oluşan kanamalar
• Nedeni bilinmeyen ve geçmeyen sırt ve bel ağrıları

RAHİM AĞZI KANSERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ NELERDİR?

Rahim ağzı kanserinden korunma yöntemleri şu şekilde sıralanabilir:

• HPV aşılamasının yapılması (özellikle 9-14 yaş arasındaki kız çocuklarına)
• Doktor kontrollerini düzenli olarak yaptırın (düzenli PAP SMEAR ve HPV TESTİ)
• Sigara ve tütün ürünleri kullanımından uzak durun
• Bağışıklık sistemini güçlendirin
• Cinsel yolla bulaşabilecek hastalıklara karşı tedbirli olun
• Sağlıklı beslenin
• Obeziteye karşı önlem alın
• HPV’ ye karşı %100 koruma sağlamasa da, HPV ve diğer cinsel yolla bulaşabilecek hastalıkları önlemek için cinsel ilişkide kondomla korunma tercih edilmelidir. 

RAHİM AĞZI KANSERİ AŞISI (HPV AŞISI) NEDİR?

HPV’ den korunmak için 9 ile 26 yaş aralığındaki kız ve erkek çocuklarının ve erişkinlerin rahim ağzı kanser aşısı olması önerilir. 4’lü aşı en sık kansere yol açan tip 16 ve 18’e  ek olarak siğillere neden olan HPV tip 6 ve 11’in virüs benzeri partiküllerini de içererek siğile karşı da korur. En son üretilen aşı olan 9’lu aşılar ise 4’lü aşıdaki HPV tip 6,11,16,18’e ek olarak diğer yüksek riskli HPV tiplerinde 31, 33, 45, 52 ve 58’in virüs benzeri partiküllerini içerir ve rahim ağzı kanserine neden olan daha fazla HPV tipine karşı bağışıklık sağladığı için daha yüksek oranda koruma sağlar. Bu aşılar aynı zamanda çarpraz reaksiyonla diğer HPV tiplerine karşı da bir miktar bağışıklık sağlamaktadır. 9’lu aşı da yakın zamanda ülkemize gelmiştir.

Dokuz ile 13 yaş aralığındaki çocuklarda 2 doz aşı yeterlidir. Birinci ve ikinci doz aşılar arasında 6 ay zaman aralığı olmalıdır. 14 yaş üzerinde ise 0, 2 ve 6. Aylarda olmak üzere 3 doz aşı önerilmektedir.

Rahim ağzı kanseri aşısını HPV ile hiç karşılaşmadan yaptırmak servikal kanser vakalarının çoğunu önleyebilir. Rahim ağzı kanserinin yanı sıra vajina ve vulva kanserlerinde de koruyucudur. 4 ve 9’lu tür aşılar kadın ve erkeklerde genital siğilleri, anal kanserleri önleyebilir. Bazı HPV türleri ağız ve boğazda gelişen kanserlerle de bağlantılı olduğu için bu kanserlere karşı da koruma sağlar. CDC (The Centers for Disease Control and Prevention ), 9 yaşlarından sonra kız ve erkek çocuklara rutin HPV aşısı önermektedir. Rahim ağzı kanseri aşısı için en ideal aşılama zamanı cinsel deneyim henüz başlamadan yani HPV virüsü ile temas olmadan önceki dönemdir. HPV bulaştığında aşı önerilen zamanda yaptırılması kadar etkili olmayabilir.

RAHİM AĞZI KANSERİ TANISI NASIL KONULUR?

Rahim ağzı kanseri tanısı ileri evrede jinekolojik muayene, erken evrede ise tarama testleri olan yüksek riskli HPV DNA testinde pozitiflik saptanması veya smear testinde anormallik saptanması sonucu yapılan kolposkopik inceleme ve biyopsiler ile konulabilmektedir. Erken evrede yakalanıp tedavi edildiğinde başarı oranı %80-85 olan rahim ağzı kanserinde biyopsi de hastalığın tanısında ve doğru bir tedavi planı için çok önemlidir.

Rahim ağzı kanserinde ilk adım kanser teşhisi ve kanserin hangi evrede olduğunu belirlemektir. Bu nedenle rahim ağzından biyopsi alınır ve kanser evrelemesi yapılır.  Rahim ağzı kanseri evrelemesi, kanserin vücuttaki yayılımına göre tanımlanır. Evreleme radyolojik çalışma ve olası diğer tanısal testlere ek olarak pelvik ve rektal muayeneye dayanır. Smear ve biyopsi dışında rahim ağzı kanseri tanısında bu testler kullanılır;

SMEAR TESTİ, HPV DNA TESTİ VE KOLPOSKOPİ NEDİR?

Smear testi son derece basit ve ağrısız bir kanser tarama yöntemidir. Kadınların smear testi yaptırmaları, rahim ağzı kanserinden korunmak için oldukça önemlidir.

21 yaş üzerindeki aktif cinsel yaşamı başlamış tüm kadınların smear testi yaptırmaları gerekir. Eğer aktif cinsel yaşam bu yaştan önce başlamışsa, başlanan yaştan itibaren ilk üç yıl içinde smear testi yapılması önerilir. Smear testi normal saptanan hastalarda başka bir risk faktörü yoksa 3 yılda bir test yapılması yeterlidir. Testler menopoz sırasında da aksatılmamalıdır. 65 yaşından sonra, hastanın o zamana kadar en az üç normal smear testi sonucu bulunuyorsa, doktorunun bilgisi ile smear testlerine son verilebilir. Ayrıca smear testinde şüpheli bir durum görülmüşse, test daha sık aralıklarla yapılabilir ya da ileri tetkik uygulanabilir.

Kolposkopi: Dürbüne benzer özel bir aletle rahim ağzına bakılarak rahim ağzını döşeyen epitelin büyütülerek incelenmesidir. Rahim ağzı kanseri bir günde başlayan bir olay değildir. Hücrelerde başlayan bozulma zaman içinde ve giderek artar. İşte bu değişiklikleri kolposkop muayenesi ile görerek takip etmek mümkündür. Kolposkopi muayenesi smearle beraber değerlendirilirse hata oranı da çok belirgin şekilde düşer.

RAHİM AĞZI KANSERİNDE TEDAVİ NASIL YAPILIR?

Muayene sonucunda tespit edilen lezyona göre tedavi planlanarak henüz kanser gelişmeden hastalıktan tamamen kurtulunabilinir.

Eğer kanser saptanır ise; cerrahi müdahale, radyoterapi ve kemoterapi yöntemleri tek başına ya da birbirleri ile kombine edilerek kullanılmaktadır. Tedavide başarının en önemli etkeni hastalığı erken evrede yakalamaktır. Dolayısıyla kadınlarda düzenli muayene ve kontrollerin aksatılmaması son derece önemlidir.