Gebelik öncesi danışma ve muayene

Gebelik öncesi muayenede amaçlar

Gebeliğin planlanarak oluşması sürpriz gebeliklere kıyasla daha sağlıklıdır.

Gebelik öncesi kontrollerde amacımız;

• Erkek ve Kadınların gebelik öncesi sağlık durumları ile ilişkili bilgi, tutum ve davranışlarını geliştirmek.
• Doğurganlık çağındaki bütün kadınların gebeliğe wn uygun sağlık koşullarında başlamalarına fırsat vermek için risk taraması, sağlık teşviki ve girişimler dahil yararlanabilmelerine olanak sağlamak.
• İki gebelik arası dönemdeki müdahalelerle önceki kötü gebelik sonuçları ile ilişkili riskleri en aza indirerek kötü sonuçların tekrarlanmasını önlemek.
• Kötü gebelik sonuçlarındaki uyumsuzlukları azaltmaktır.

Kadınlar gebe olduklarını anladıklarında genellikle adet bir iki hafta gecikmiş ve embriyo çoktan oluşmaya başlamıştır. Bu nedenle çoğu hastalık önleyici strateji örneğin nöral tüp defektlerini önlemek için folik asit eğer bu zamanda başlandıysa etkisiz olacaktır. Halbuki gebelikten 3 ay öncesinden folik asit desteği alan kadınlarda nöral tüp defekti görülme olasılığı %75 oranında azalır.

Değerlendirme tüm medikal, obstetrik, sosyal ve aile anamnezinin kapsamlı bir incelemesini içermektedir.

Diyabet gebelik öncesi danışmanlığın yararlı olduğu en iyi örneklerden birisidir. Hem anne hem de fetüs ile ilişkili riskler içerir. Gebelik öncesi glukoz düzeyleri kontrol altına alınırsa bu komplikasyonların çoğu engellenebilir. Açlık kan şekeri yüksek olan gebelerde fetal anomali oranı normal gebelere göre 4 kat artmıştır. Ayrıca yapılan Hba1C ölçümü ile hem son 6 haftadaki kan şekeri regülasyonu değerlendirilir hem de ölçüm değeri 7 üzerinde olan gebelerde konjenital anomali oranının artmış olduğu tespit edilebilir.

Epilepsisi olan gebelerin kulllandığı bazı ilaçlar bebeğe zararlı etkiler gösterir. Gebelik öncesi bakımda amacımız mümkünse tek ilaçla ve bebeğe en az zarar veren ilaçların kullanılması ile epilepsinin kontrol altına alınmasıdır. Ayrıca epileptik kadınlara günlük 4mg yani normal dozun 10 katı kadar folik asit desteği önerilmelidir.

Gebelik öncesi danışmanlık, sık görülen patojenlere karşı bağışıklamayı da içermektedir. Tetanoz gibi toksoid içeren aşıların gebelik öncesinde veya gebelik esnasında kullanılması uygundur. Ayrıca öldürülmüş bakteri ve virüs içerenler (influenza, pnömokok, hepatit b, meningokok ve kuduz aşıları gibi) olumsuz fetal sonuçlarla ilişkili değildir ve gebelik sırasında ve gebelik öncesinde uygulanabilir. Canlı virüs aşıları ise (Varisella zoster, kızamık, kabakulak, rubella, polio, suçiçeği, sarı humma gibi) gebelikte kullanılması önerilmez ve dahası ideal olarak aşılamadan gebeliğe kadar en az 1 ay süre geçmelidir.

Talasemiler dünya çapında en sık görülen tek gen bozukluğudur. Ailelere taşıyıcılık açısından tarama seçeneği sunulmalıdır. Erken prenatal tanı yöntemlerinden biri, yardımcı üreme teknolojileri ile birlikte preimplantasyon genetik tanı (PGD) yöntemidir ve PGD bazı riskli hastalarda kullanılabilir.

Adolesan gebelikler 20-35 yaş arası kadınlarla karşılaştırıldığında anemi, preterm doğum ve preeklampsi açısından artmış riske sahiptir.  35 yaş üstü gebeliklerde ise hipertansiyon ve diyabet gibi nedenlerden dolayı erken doğum, kendiliğinden erken doğum, annedeki kronik hastalıklar ve çoğul gebeliklerden kaynaklanan fetal büyüme bozuklukları, kromozom anomalisi ve yardımcı üreme teknikleri ile meydana gelen gebelik oranları artar.

İleri yaşlarda gebe kalmada zorluk sorunları mevcuttur. Çift yumurta ikizi görülme sıklığı anne yaşı ile beraber artsa da çoğul gebeliklerde en önemli risk faktörü yardımcı üreme teknikleri ve ovülasyon indüksiyonudur. Çoğul gebeliklerdeki problemler de genellikle erken doğumdan kaynaklanır çünkü bu yöntemlerde Plasenta previa (bebek eşinin önde olması), abasyo plasenta (bebek eşinin ayrılması) ve Preeklampsi (tansiyon yüksekliği) gibi problemler artar. Ayrıca Yardımcı üreme teknikleri ile oluşan gebeliklerde major doğum defekti daha sık görülür.

Gebelik sırasında gelişebilecek komplikasyon risklerini değerlendirmek ve önlemek için bazı laboratuar testleri yardımcı olabilir. Daha sağlıklı bir gebelik için vücut kitle indeksi 18,5 ile 25 kg/m2 arasında olmalıdır. Gebelik öncesinde demir eksikliği anemisi ve tiroid hormon bozuklukları varsa düzeltilmelidir. Gebelik öncesinde kadınlar pap smear testlerini yaptırmalı ve diğer enfeksiyöz hastalıklar açısından taranmalıdır.  

Bu ve bunun gibi kontroller ve hastalıklar açısından taranma yapıldıktan sonra gebe kalınması sağlıklı gebelik şansınızı artırır.