Gebelik Takibi

Gebelik Takibi

Gebeliğin tespit edilmesinin ardından, doğum anına kadar geçen kırk hafta bebeğin ve anne adayının periyodik, düzenli aralıklarla kontrol edilmesi gebelik takibi olarak adlandırılmaktadır. Gebelik takibinin amacı, gebelik boyunca annenin sağlığını korumak ve bebeğin sağlıkla dünyaya gelmesini sağlamaktır. Gebelik takibi, gebelik tanısı konulduğu anda başlar. 

Her anne hamilelik dönemi boyunca mutlaka bir sağlık kuruluşu ya da bir sağlık hekimi tarafından düzenli olarak izlenmelidir. Doğum evresinin tamamlanma süreci olan kırk hafta, anne adayının son adet tarihi ile belirlenmektedir. Kişiler hamilelik planladığı andan itibaren gebelik öncesi test ve kontrollerini yaptırmaya başlamalıdır. Bu sayede gebelik takibi süreci başlatılmalı, bebeğin anne karnındaki durumunun izlenmesi ve belirlenmesi şeklinde devam etmelidir.Kadınların adeti geciktikten sonra yapılan idrar ve kan testleri sonucunda anneye gebelik tanısı konulmakta ve yaklaşık iki hafta sonra oluşan gebelik kesesi yapılacak ultrason kontrolleri ile görülebilmektedir. Bu evrede gebelik kesesinin rahim içine yerleşip yerleşmediği kontrol edilir ve annenin dış gebelik yaşayıp yaşamadığına bakılır. Vajinal ultrasonlar sayesinde bebeğin kalp atışları rahatlıkla tespit edilebilmektedir.

Gebelik takibi, anne adaylarının sağlıklı ve rahat bir doğum süreci geçirmesi için oldukça önemli bir süreçtir ve bu süreç annelerin lohusa dönemine geçmesi ile sonlandırılmalıdır.

Hamilelik dönemindeki her kadının mutlaka gebelik süreci boyunca izlenmesi gerekmektedir. Gebelik takibi kontroller sırasında karşılaşılabilecek tüm sağlık sorunlarının belirlenmesi ve gerekli önlemlerin en erken şekilde alınması, anne ve bebeğin sağlığının korunması, doğumun sağlıklı bir şekilde ve en doğru zamanda gerçekleşmesi için büyük bir önem taşımaktadır. Anneler gebelik takibine hamile olduklarını öğrendikleri ilk zaman ya da hamileliğin ilk üç ayı içinde başlamalıdır. Herhangi bir sorun bulunmaması halinde bu kontroller ayda bir tekrar ettirilmektedir.

Hamilelik döneminin son üç ayına gelindiğinde anne ve bebeğin durumuna göre bu kontroller arttırılmaktadır. Özellikle geçmiş dönemlerde hamile kalmış ve çeşitli problemler yaşamış anneler yeniden gebe kaldıkları süreçte bu sıkıntılar ile tekrar karşı karşıya kalabilmektedir. Ayrıca üçüncü gebelikten sonra, bebek ve anne adayların doğumsal çeşitli komplikasyonlar gelişme oranı artmaktadır. Özellikle bu gibi durumlarda anne ve bebek sağlığının korunması, doğum sürecinin en başarılı şekilde tamamlanması adına gebelik takibi periyodik olarak alanında uzman bir hekim tarafından yapılmalıdır.

Gebelik Takibi Sıklığı Ne Aralıklarda Olmalıdır ?

Gebelik takibinin anne ve bebek sağlığı için ne kadar önemli bir durum olduğu, anne adayları ve hekimler tarafından bilinen ve ihmal edilmemesi gereken bir konudur. Anne adayları tek bir bebek bekliyor ise gebelik takibi ilk üç ay içinde iki ya da üç haftada bir yapılmalıdır. Daha sonra bu kontroller aylık olarak devam ettirilmelidir. Birden fazla bebek bekleyen, mevcut hastalığı bulunan ve geçmişte düşük gibi olumsuz sağlık sorunları ile karşılaşılan anne adayları ise düzenli aralıklar ile sık sık gebelik takibi yaptırmalıdır. Gebelik takibi süreçlerinin belirlenmesinde ki asıl temel faktör, gebe kişinin sağlık durumu ve herhangi bir risk olup olmadığıdır. Gebelik dönemindeki anne adayının aşırı kilolu olması, aşırı zayıf olması, şeker hastası olması, kansızlık sorunu yaşaması, rahim anormalliklerine sahip olması, annenin yaşının çok büyük ya da çok küçük olması gibi risk faktörleri taşıması, gebelik takibinin sıklıkla tekrarlanmasına neden olmaktadır.

Gebelik Sırasında Yapılan Haftalık Kontroller

Hamilelik dönemi anne adayları için yorucu ama bir o kadarda heyecanlı bir bekleme dönemidir. Kimi anne adayı bu dönemde çeşitli sıkıntılar çekerken, kimi anne adayı da bu süreci oldukça rahat ve keyifli bir şekilde tamamlamaktadır. Anne adaylarında hamilelik süreci boyunca her hafta farklı değişiklikler gözlemlenmektedir. Gebelik takibi sırasında karşılaşılan bu değişiklikler ruhsal ve bedensel şekilde gerçekleşmekte ve hamilelik dönemi ilerledikçe daha rahat bir şekilde izlenebilmektedir.

Gebelikte haftalık kontoller

• 10-14. haftalarda ultrasonla bebeğin ense kalınlığına bakılır. Anneye tarama ve tanı testleri hakkında danışmanlık verilir. Anne kanı fetal DNA (NIPT) testi kombine test ve koryon villüs biyopsisi tartışılır. Böylece Down Sendromu gibi hastalıkların erken teşhisi yapılabilir. 
• 16-18. haftalarda gebeden dörtlü tarama testi veya amniyosentez yapılabilir. Bebek ultrasonla değerlendirilir. Dörtlü tarama testi yüksek riskli çıkarsa tanıyı kesinleştirmek için amniyosentez yapılır. Amniyosentez bebeğin içinde bulunduğu sıvıdan iğne ile örnek almaktır. Deneyimli bir elde amniyosentezin riski düşüktür. 
• 18-23. haftalarda bebeğin organ gelişimi büyük ölçüde tamamlanmış olduğundan detaylı ultrasonografi istenir. Yapılan bu ultrasonda bebekteki tüm anormalliklerine dikkat edilir. 
• 24-28. haftalarda gebeliğe bağlı şeker hastalığını tespit etmek için şeker yükleme testi yapılır. Gebelik şeker hastalığı "gestasyonel diabet" olarak adlandırılır. Bebek için risk oluşturur. Şeker yükleme testi bozuk çıkan gebelere uygun diyet ve gerekirse insülin tedavisi verilir.
• Kan uyuşmazlığı olan gebelere 28. haftada kan uyuşmazlığı iğnesi vurulur. 
• 28-36. haftalar arasında bebeğin ultrasonla takibine devam edilir. Annede idrar yolu enfeksiyonuna bakılır. Annenin kilosu ve tansiyonu takip edilir. 
• 36. haftadan sonra kadın doğum uzmanı doğum şeklini belirler. Normal doğuma engel bir durum varsa sezeryan planlanır. NST testi bebeğin durumunu değerlendirmek için yapılır. 36. haftadan itibaren haftada bir yapılan NST testleri 40. haftadan sonra 2-3 günde bir yapılır. Son haftalarda bebeğin suyu (amnios mayi) miktarı ultrasonla ölçülür. 
• 40. haftadan sonra gebe 2-3 günde bir görülür. Şayet doğum başlamazsa gebe hastaneye yatırılır ve doğumu başlatacak ilaçlar verilir.